เที่ยวนี้...มีความหมาย by หน่อโพธิ์

พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ทรงใช้เคล็ดวิชาในการสร้างอาณาจักร พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ( พ.ศ.๑๗๒๔-๑๗๖๒) มหาราชองค์สุดท้ายแห่งอาณาจักรเขมร ที่กล่าวเช่นนี้ก็เพราะ เมื่อสิ้นรัชสมัยของพระองค์แล้ว อาณาจักรเขมรก็เริ่มเสื่อมอำนาจลงเรื่อยๆ บ้างก็กล่าวกันว่า เป็นเพราะเคล็ดวิชาที่พระองค์ทำไว้ ถูกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๘ ทำลายลง หากเคล็ดวิชาเหล่านั้นมิได้ถูกทำลายไป ไม่แน่ว่าประวัติศาสตร์อาจจะเปลี่ยนแปลงไปจากที่เรารู้จักกัน พระรูปพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ พบที่ปรางค์พรหมทัต ในปราสาทหินพิมาย ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติพิมาย พระกรทั้งสองข้างหายไป เช่นเดียวกับรูปปั้นแบบเดียวกันที่พบในประเทศกัมพูชา ทำให้เกิดการวิคราะห์กันไปต่างๆ นาๆ ว่าพระกรอยู่ในท่าใด ล่าสุดได้พบพระกรที่หายไปแล้ว ทำให้ทราบพระอิริยาบถที่แท้จริง ติดตามได้ใน ตอนที่ ๓ ข้อเท็จจริงแรกที่เราต้องทราบกันก่อนคือ พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ขึ้นครองราชย์จากการเป็นวีรบุรุษกู้เอกราชเขมร   มิได้เป็นรัชทายาทของกษัตริย์พระองค์ก่อน ห้วงเวลาก่อนหน้านั้นอาณาจักรเขมรระส่ำระสายจากกบฏภายใน ควบคู่ไปกับการศึกกับพวกจาม ราชบัลลังก์เขมรหลังสิ้นพระเจ้าสุร...

เขมรโบราณนับถือทั้งศาสนาพราหมณ์และศาสนาพุทธควบคู่กัน                              ในราชอาณาจักรมหิธรปุระรวมถึงในอาณาจักรเขมรทั่วไป แต่เดิมนับถือไศวนิกายเป็นหลัก (นับถือพระศิวะหรือมักจะเรียกกันว่า พระอิศวร เป็นใหญ่กว่าเทพองค์อื่น) แต่ก็นับถือเทพเจ้าผู้เป็นใหญ่ครบทั้ง ๓ ด้วย ได้แก่ พระศิวะ พระวิษณุ และพระพรหม ส่วนศาสนาพุทธก็มีอยู่เช่นกัน เป็นพุทธแบบมหายาน แต่ก็ไม่แพร่หลายนักเมื่อเทียบกับพราหมณ์-ฮินดู  ๑. ปราสาทพนมรุ้งเป็นเทวสถานของไศวนิกาย มองเห็นศิวลึงก์ประดิษฐานในครรภคฤหะ มีท่อโสมสูตรรับน้ำมนต์มาจากภายใน ๒. ศิวลึงก์ในครรภคฤหะ ปราสาทพนมรุ้ง ศาสนาพุทธคงเข้ามาสู่เขมรทั้งจากอินเดียโดยตรงที่เดินทางเข้ามาเผยแผ่ศาสนาและค้าขาย และผ่านทางอาณาจักรทวาราวดีที่ตั้งอยู่ทางภาคกลางของประเทศไทย มีหลักฐานว่าพระเจ้ายโศวรมัน (พ.ศ. ๑๔๓๒-๑๔๕๕) ผู้สถาปนาเมืองพระนคร เคยทรงสร้างวัดทางพระพุทธศาสนาด้วย แต่ว่าศาสนาพุทธก็ได้เสื่อมลง นักโบราณคดีพบจารึกว่าด้วยการบูรณะฟื้นฟูพระพุทธศาสนาขึ้นใหม่ในพศต.ที่ ๑๖ ซึ่งก็ตรงกับช...

เมืองพระนครแห่งอาณาจักรเขมร ไม่ได้หมายถึง นครวัด นครธม ที่กล่าวเช่นนี้เพราะ “เมืองพระนคร” ของอาณาจักรเขมร เริ่มสถาปนาขึ้นครั้งแรกในสมัยของพระเจ้ายโศวรมันที่ ๑ (พ.ศ.๑๔๓๒-๑๔๕๓) ทรงย้ายเมืองหลวงจากหริหราลัย มาสร้างเมืองใหม่ใกล้แม่น้ำเสียมเรียบ  ทรงให้ นามเมืองนี้ว่า “ยโศธรปุระ” ตามพระนามของพระองค์ ซึ่งก็รู้จักกันว่า คือเมืองพระนคร เมืองนี้มีอาณาเขตกว้างใหญ่ มีเขาพนมบาเค็งเป็นจุดศูนย์กลางของเมือง ตามคติจักรวาลวิทยาของศาสนาฮินดูและพุทธศาสนา ที่มีเขาพระสุเมรุเป็นศูนย์กลางจักรวาล ส่วน นครวัดและนครธมนั้น ก็คือเมืองพระนครเช่นกัน แต่เป็นจุดศูนย์กลางของเมืองในยุคหลังคือ สมัยพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ และ พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ตามลำดับ ภาพจำลองพระเจ้ายโศวรมัน ประทับดูพระนครจากยอดพนมบาเค็ง ภาพโดย Maurice Fievet จาก www.devata.org             ใครเคยไปเที่ยวเมืองเสียมเรียบและเดินขึ้นไปชมบนเขาพนมบาเค็ง คงจะทราบว่าโบราณสถานแห่งนี้ จำกัดการขึ้นชมไม่เกินครั้งละ ๓๐๐ คน เพื่อป้องกันการทรุดตัว ตลอดทางขึ้นมีธรรมชาติร่มรื่น ทิวทัศน์สวยงาม และจากยอดเขาสามารถมอ...

ลำดับกษัริย์เขมร ที่กล่าวถึงในบทความของบล็อค และช่วงเวลาที่ครองราชย์ (มีภาพประกอบ ๒ ช่วง) ภาพที่ ๑ : ผังลำดับกษัตริย์เริ่มจากพระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ จนถึงพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๑ พระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ (พ.ศ. ๑๓๔๕-๑๓๙๓) เสด็จกลับจากชวา ฟื้นฟูอาณาจักร สถาปนาลัทธิเทวราชาขึ้นในปี พ.ศ.๑๓๔๕ บนเขามเหนทรบรรพต ทรงสร้าง เมืองหลวง หริหราลัย พระเจ้าอินทรวรมันที่ ๑ (พ.ศ.๑๔๒๒ - ๑๔๓๒) พระเจ้ายโศวรมันที่ ๑ (พ.ศ.๑๔๓๒-๑๔๕๓) โอรสของพระเจ้าอินทรวรมัน ทรงย้ายศูนย์กลางจากหริหราลัย มาสร้างเมืองใหม่ใกล้แม่น้ำเสียมเรียบ ทรงให้นามเมืองใหม่นี้ว่า "ยโศธรปุระ" ตามพระนามของพระองค์ มีเขาพนมบาเค็งเป็นศูนย์กลาง พระเจ้าชัยวรมันที่ ๔ (พ.ศ.๑๔๗๑-๑๔๘๔) พระเจ้าชัยวรมันที่ ๕ (พ.ศ.๑๕๑๑-๑๕๔๔) พระเจ้าสุริยวรมันที่ ๑   (พ.ศ. ๑๕๔๕ – ๑๕๙๓)   เป็นเจ้าชายจากทางบูรพาทิศ ยกทัพมาชิงบัลลังก์จากพระเจ้าชัยวีรวรมัน สถาปนาราชวงศ์ใหม่ ทรงสร้างปราสาทเขาพระวิหาร และริเริ่มการให้เสนาอำมาตย์ถวายสัตย์สาบาน ต่อมาได้สืบทอดเป็นพิธีในราชสำนักของเขมรชื่อว่า “พระพัทธประติชญา” (เป็นคำสันสกฤต แปลว่า คำสาบานผูกมัด) และไทยรับมาเป็นพิธีถื...